Alsjeblieft! Jouw wekelijkse update met signalen uit de markt, speciaal voor onafhankelijk financieel adviseurs.

In december heeft de AFM ter consultatie de Leidraad Hypotheekadvisering gepubliceerd. Het gaat hier om een actualisering van de eerder in 2011 door de AFM uitgegeven leidraad. De “harde” eisen waaraan een hypotheekadvies moet voldoen worden bepaald door de wetgever. In de leidraad geeft de AFM haar visie op hoe een financieel adviseur tot een goed advies kan komen. Adviseurs behouden de ruimte om de door de wetgever geformuleerde eisen en doelen op een andere wijze te bereiken dan door de AFM in haar leidraad gesuggereerd.

De geactualiseerde conceptversie verschilt niet wezenlijk van de leidraad uit 2011. Wel worden als nieuwe aandachtspunten onder meer benoemd: aandacht voor de gevolgen van relatiebeëindiging, financiële risico’s door klimaatschade en aandacht voor het netto besteedbaar inkomen. Scherper dan in de versie van 2011 legt de AFM in deze leidraad meer nadruk op de eigen verantwoordelijkheid van de adviseur. Van een goed adviseur verwacht de AFM dat deze zijn professionele oordeel geeft en niet slaafs vertelt wat de klant graag wil horen.

Vanuit publiekrechtelijk oogpunt is de impact voor de dagelijkse adviespraktijk van de conceptleidraad beperkt. Bureau DFO verwacht een grotere impact vanuit privaatrechtelijk oogpunt. Zie hierover ook het volgende artikel in deze DFO Signalen.

Wanneer een klant een hypotheekadviseur om advies en bemiddeling vraagt, ontstaat er tussen beide partijen een privaatrechtelijke overeenkomst: een overeenkomst van opdracht als bedoeld in artikel 7:400 BW. Adviseur en consument zijn vrij in de onderlinge afspraken die zij in het kader van deze overeenkomst maken. Zijn er geen of geen duidelijke afspraken gemaakt, dan zal de rechter of de Geschillencommissie Kifid toetsen aan de norm van wat de consument van een redelijk handelend en redelijk bekwaam adviseur in een gelijke situatie aan prestatie had mogen verwachten.

In een recente uitspraak van de CG-Kifid blijkt dat de Geschillencommissie bij de invulling van de norm “redelijk handelend en redelijk bekwaam adviseur” ook kan kijken naar de publiekrechtelijke eisen. De betreffende passage uit de uitspraak luidt als volgt: “Een professionele financiële dienstverlener heeft een (bijzondere) zorgplicht. Doel hiervan is onder meer de consument te beschermen tegen de gevaren van eigen lichtvaardigheid of gebrek aan inzicht. Hoe ver die zorgplicht gaat, hangt af van de concrete omstandigheden van het geval, waaronder de toepasselijke publiekrechtelijke regels.” (CG-Kifid 2025-0965).

De concept leidraad Hypothecair Krediet (zie vorig artikel) formuleert scherp wat de toezichthouder onder een goed adviesproces verstaat. Nu dit de actuele visie van de AFM weergeeft, kan worden verwacht dat bij klachten van consumenten over naar hun oordeel onzorgvuldige advisering, claims voor schadevergoeding vaker zullen worden onderbouwd met een verwijzing naar de geactualiseerde leidraad.

Banken die onder toezicht staan van de ECB dienen deze maand concrete plannen aan te leveren over de wijze waarop zij het aandeel aflosvrije hypotheken in de komende jaren gaan terugdringen. In de afgelopen jaren is er in hypothekenland een “zijstroom” ontstaan van alternatieve financieringen die zich buiten het domein van de Wft bevinden. De meest bekende hiervan is de opkomst van de familiehypotheek. Daarnaast zijn er ook ontwikkelingen via crowdfunding, leningen van werkgevers aan werknemers en private een-op-een leningen.

Een combinatie van verdere beperking van de hypotheekrenteaftrek en een actief beleid gericht op het ontmoedigen van voortzetting van aflosvrije hypotheekdelen zal naar verwachting van Bureau DFO de stroom van buitenbancaire hypothecaire kredieten sterk stimuleren. Het huidige “zijstroompje” kan dan uitgroeien tot een relevante zijstroom.

Bemiddeling van buitenbancaire hypothecaire kredieten vraagt om kennis die momenteel geen onderdeel uitmaakt van de vakbekwaamheidseisen zoals die gelden voor advies op het gebied van hypothecair krediet. Ook is het relevant dat adviseurs en bemiddelaars inzicht hebben in de mate waarin de BAV dekking verleent voor deze buiten de Wft vallende activiteiten.

Uit een recent door Bureau DFO uitgevoerd onderzoek onder hypotheekadvieskantoren blijkt dat steeds meer intermediairs gebruikmaken van brondata en hier ook positiever tegenover staan. Tegelijkertijd leven er nog veel vragen, met name over de impact van de ID-wallet op de dagelijkse adviespraktijk en de brede beschikbaarheid ervan voor consumenten.

In een webinar van 45 minuten gingen Claire van den Elsaker en Roel Kroeks in op de praktische gevolgen van het gebruik van brondata en de komst van de ID-wallet voor financieel advieskantoren.

Op 2 februari organiseert Bureau DFO een workshop waarin de nieuwe AFM Leidraad Hypotheekadvies (consultatieversie 12 december 2025) stap voor stap wordt doorgenomen. De aandachtspunten en nieuwe accenten die volgens de AFM van belang zijn voor het komen tot een goed hypotheekadvies worden toegelicht. Ook wordt in de geactualiseerde leidraad, zoals deze momenteel ter consultatie voorligt, ingegaan op de nieuwe inzichten die de AFM aan de sector meegeeft (zoals verduurzaming en relatiebeëindiging). Hierbij wordt ook aandacht besteed aan de rol van de adviseur tijdens het adviestraject.

De workshop wordt verzorgd door Robert-Jan van Loon, senior adviseur compliance bij Bureau DFO. Deelnemers ontvangen voor een aantal aandachtspunten uit de leidraad een handige checklist die direct toepasbaar is in de adviespraktijk. Aanmelden voor deze workshop kan via onderstaande button.